Thursday, May 7, 2009

Pompeii, Italy

Pompeii, vivid memories of the past
By Phivos Nicolaides

Pompeii is located in western Italy in the region of Campania, near the Bay of Naples. This archaeological site is well known around the world. It was here where one of the worst natural disasters of ancient times took place. A terrible catastrophic volcanic eruption , within hours, turned into a vast graveyard, once a prosperous city, virtually eliminating it from the face of the earth. Along with Herculaneum, its sister city, Pompeii was destroyed, and completely buried in ash and soot, killing 2000 people, and preserving the city in its state from that fateful day.

Mountain Vesuvius as it is shown in the distant and Pompeii on the natural slopes of the hillside .

The approximately 20 thousand inhabitants, of whom 40% were slaves, were suddenly in the grip of mania forces of nature. The extent of destruction was total. No Mass Media then to broadcast through direct connections from the source of this biblical destruction and show us images of the «revelation».

But we have two letters, of Roman admiral Pliny the Younger to Toman historian Tactitus, with striking descriptions, who witnessed the destructive wrath of Vezuvius on 24 August, 79 AD. Thus, we know that many people trying to escape from the terrible death, fled scared to the port. Others hid inside their homes, not realizing that it would remain there for ever. Others died on the spot covered by hot lava, others were burned alive by the high heat with a large quantity of ash generated in the air and most fatally poisoned by fumes and gases of the volcano.

Pompeii, once a thriving Roman city is an outdoor museum which is considered to be one of the few historical sites where an ancient city has been preserved in detail - everything from tools and food to paintings and people were frozen in time, yielding an unprecedented opportunity to see how the people lived two thousand years ago.

The volcano of Vesuvius buried Pompeii under two and a half meters of ash and pumice. For nearly 17 centuries was a myth until its accidental rediscovery in 1748. The excavation provided an extraordinarily detailed insight into the life of a city at the height of the Roman Empire. Today, it is one of the most popular archaeological sites of Italy, with almost three million visitors per year.

Pompeii was founded in the 6th century B.C. and there was an obvious influence of Greek-Roman architecture and art. The Large Greek Theatre could accommodate 5,000 people and today it is used for performances. The Small Greek Theater of 1.000 seating capacity had a permanent roof to improve sound quality for musical performances.

The Temple of Apollo, the bronze statue of the pagan god Apollo is a reproduction of the original, which is exhibited in the National Archaeological Museum in Naples.

The Temple of Apollo, dates from the 6th century BC. The bronze statue shows Apollo as an archer.

The rich citizens had indoor plumbing. All the rest would be accommodated by a public fountain, like this one with photographer Mariya.

Most of the residents of Pompeii had to rely on public access to water. Thus, public fountains were important and found at most of the street corners in Pompeii. Michalis in the picture above trying to find out how the whole system was working.

Mosaic of Alexander the Great (riding a horse on the left, defeating the King of Persia, Darius III in a chariot on the right, during the Battle of Issus in 333 B.C.) removed from the floor of the House of the Faun. Housed by the National Archaeological Museum in Naples.

A luxurious villa, richly decorated with frescoes, illustrates the wealth of the merchants who lived during the last ten years of Pompeii.

Great wealth is shown by the luxurious wall decorations and in the layout of the garden.

A luxurious brothel, named the Lupanare, that once entertained wealthy clients in Pompeii with the two-storey structure, which features erotic frescoes that leave little to the imagination.
The Lupanare had ten rooms, five on each floor, with the upper floor (which had a balcony) reserved for more important and wealthier clients. Sexual activity took place on stone beds, which would have been covered by mattresses.

The architecture in Pompeii looked quite advanced for its time. The houses of the wealthy residents were built around courtyards.

The public baths were had a communal central heating plant and were divided into two sections, for males and for females.

The House of the Faun is one of most luxurious residence. The villa was named for the bronze statuette of a dancing faun (a mythological creature).

Fine mosaic floor of a wealthy house, made by precious materials.

A typical narrow street in Pompeii extremely well preserved. It was paved with large polygonal blocks of stone.

Strolling in these ancient pathways is a history travel. Mariya examining a street sign.

A narrow street with an ancient pedestrian passage. You can see signs left by the wheels of the carts. One stepping stone allows people to cross the road.

A typical oven. Loaves of bread were found inside many of the brick ovens.

Grain was poured into the tops of the mills made of volcanic stones.

Our tour guide Nello Dimaio was extremely helpful, experienced and gave us a lot of information about Pompeei, and other places in the area like Capri and Sorrento.
The charming Anna with Savvas at the little modern square of the new city.

Pretty Anna with a big smile, full of satisfaction after the tour in Pompeii.

Πομπηία, ζωντανές μνήμες του παρελθόντος
Του Φοίβου Νικολαΐδη

Η Πομπηία, στην περιοχή της Καμπανίας, κοντά στην παραλία της Νάπολης στην Ιταλία είναι γνωστή σε όλο τον κόσμο. Δέχτηκε μια από τις χειρότερες φυσικές καταστροφές των αρχαίων χρόνων. Ένα φοβερό τσουνάμι ηφαιστειακών εκρήξεων, μέσα σε λίγες ώρες, μετέτρεψε σε απέραντο νεκροταφείο την άλλοτε ευημερούσα πόλη, εξαφανίζοντάς την κυριολεκτικά από το πρόσωπο της γης.
Οι 20 χιλιάδες περίπου κάτοικοι, εκ των οποίων το 40% ήσαν σκλάβοι, βρέθηκαν ξαφνικά στο έλεος της μανίας των δυνάμεων της φύσης. Η έκταση της καταστροφής ήταν ολική. Δεν υπήρχαν τότε τα ΜΜΕ για να μας μεταδώσουν άμεσες ανταποκρίσεις από την εστία της βιβλικής αυτής καταστροφής και εικόνες από την «αποκάλυψη».

Το ηφαίστειο Βεζούβιος και στις πλαγιές του βουνού η αρχαία Πομπηία.

Έχουμε όμως, δυο πολύτιμες επιστολές, με εντυπωσιακές περιγραφές, του Ρωμαίου ναύαρχου Πλίνιου του Νεότερου προς τον Τάκιτο, ο οποίος έγινε μάρτυρας της καταστροφικής οργής του Βεζούβιου στις 24 Αυγούστου, του 79 μ.Χ. Έτσι, ξέρουμε ότι, πολλοί προσπαθώντας να ξεφύγουν από το φριχτό θάνατο, κατέφυγαν τρομαγμένοι στο λιμάνι. Άλλοι κρύφτηκαν μέσα στα σπίτια τους, μη συνειδητοποιώντας ότι θα παρέμεναν εκεί στην αιωνιότητα. Άλλοι πέθαναν επιτόπου σκεπασμένοι από την καυτή λάβα, άλλοι κάηκαν ζωντανοί από την υψηλή θερμότητα με τη μεγάλη ποσότητα τέφρας που δημιουργήθηκε στον αέρα και οι περισσότεροι δηλητηριάστηκαν θανάσιμα από τους καπνούς και τα αέρια του ηφαιστείου, που τους έπνιξαν.

Η ζωντανή πόλη χάθηκε απότομα, σαν να την άγγιξε το μαγικό ραβδί της κακής μάγισσας. Θάφτηκε ολόκληρη κάτω από στάχτες, στρώματα τέφρας και ελαφρόπετρας, από παχύ στρώμα λάσπης και λάβα πάχους δυόμιση μέτρων. Μέσα στη «θωράκιση» αυτή, που στερεοποιήθηκε με την πάροδο των αιώνων σαν τσιμέντο, διασώθηκε ‘ατόφια’ για 1700 χρόνια, έως ότου ανακαλύφθηκε τυχαία το 1748.

Μαζί με την πόλη θάφτηκαν στα σπλάχνα της γης πληροφορίες από την καθημερινή ζωή, αλλά και πληροφορίες από τις τελευταίες ώρες του θανάτου, των ανθρώπων, που σαν κάψουλα του χρόνου, έφεραν στην επιφάνεια οι ανασκαφές.

Οι σκελετοί που βρέθηκαν σε διάφορες στάσεις κίνησης, μαρτυρούν με τον πιο οδυνηρό τρόπο, την τρομερή αγωνία και τον δραματικό αγώνα για επιβίωση. Τα πτώματα ανδρών που δούλευαν, μανάδων που φρόντιζαν τα σπίτια τους και παιδιών που έπαιζαν αμέριμνα, βρέθηκαν δίπλα από εργαλεία, οικιακά σκεύη και προσωπικά αντικείμενα, σαν στιγμή απαθανατισμού. Τα περισσότερα από τα χειροποίητα αντικείμενα που διασώθηκαν ήταν από μέταλλο, μάρμαρο ή άλλα υλικά που άντεξαν τη θερμότητα της πυρακτωμένης λάβας.

Η τέφρα είχε δημιουργήσει ένα προστατευτικό περίβλημα γύρω από τα άτομα που είχαν θαφτεί στην έκρηξη.
Αν και πέρασαν αιώνες από τότε, η έκφραση πόνου και αγωνιώδη βλέμματα είναι χαραγμένα στα πρόσωπα των άτυχων αυτών ανθρώπων. Βρέθηκαν επίσης συναρπαστικές πλούσιες επαύλεις, με θαυμάσιες τοιχογραφίες, η αγορά, οι πολυάριθμοι ναοί, το μικρό και το μεγάλο θέατρο, αψίδες, κρήνες, καταστήματα, σπίτια, δίνοντας μας μια ιδέα της καθημερινής ζωής, όπως ήταν δυο χιλιάδες χρόνια πριν.

Το 62 μ.Χ. ένας σεισμός και μερικοί άλλο αργότερα προκάλεσαν καταστροφές, ως προάγγελος της μεγάλης και ολοκληρωτικής καταστροφής που θα επακολουθούσε. Οι σεισμοί δεν ήταν κάτι το συνηθισμένο, όπως και οι ηφαιστειακές εκρήξεις, έτσι όταν εκείνη την μοιραία ημέρα Αυγούστου, ο Βεζούβιος άρχισε ξαφνικά να εκρήγνυται, κατέλαβε τους κατοίκους της πόλης εξ απήνης. Η έκρηξη του Βεζούβιου, εκτός από την Πομπηία, κατέστρεψε και το γειτονικό Ερκουλάνεουμ (Ηράκλειο), θέρετρο κι αυτό της ρωμαϊκής αριστοκρατίας και των εύπορων τάξεων.

Ο Μιχάλης ανάμεσα στα ερείπια της Πομπηίας, αναλογίζεται πώς ήταν η ζωή τότε...

Η Πομπηία ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.Χ. και την κατέλαβαν οι Ρωμαίο το 80 π.Χ. Τα σημάδια επηρεασμού από τον ελληνορωμαϊκό πολιτισμό είναι εμφανή και αποτυπώνονται κυρίως στην αρχιτεκτονική και τις τοιχογραφίες.
Ήταν μια παραθαλάσσια πόλη και λιμάνι, ένα θερινό θέρετρο για τους πλούσιους Ρωμαίους, που ο καταπράσινος Βεζούβιος, δεν παρακινούσε οποιαδήποτε υποψία στους ανθρώπους, που είχαν χτίσει πάνω στους λόφους της, όμορφες εξοχικές επαύλεις. Η θάλασσα ήταν στα πόδια τους και οι καταπράσινες πλαγιές δημιουργούσαν υπέροχη θέα.

Με μεγάλη ιστορία και πολλά αξιοθέατα αποτελεί σήμερα δημοφιλές τουριστικό αξιοθέατο, που συγκεντρώνει το παγκόσμιο ενδιαφέρον και προσελκύει σχεδόν 3 εκατομμύρια επισκέπτες το χρόνο.

Ως ένας από τους πιο σημαντικούς πολιτιστικούς θησαυρούς του κόσμου, έχει κηρυχθεί παγκόσμιο πολιτιστικό μνημείο και συγκαταλέγεται στον κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ.

Φανταστήκατε ποτέ, πώς, ήταν σχεδιασμένη και κτισμένη μια πόλη πριν δυο χιλιάδες χρόνια; Πώς ήταν οργανωμένη; Τι σύστημα ύδρευσης και αποχετευτικό είχε; Τι δρόμους, πλατείες, δημόσια κτίρια, ψυχαγωγικά κέντρα, θέατρα, ιερά, αγορές, σπίτια και κήπους είχε; Με τι ασχολούνταν οι κάτοικοι και τι εργαστήρια και μαγαζιά είχαν;

Οι ναοί της Πομπηίας δεν διαφέρουν από τους μεγαλύτερους ελληνιστικούς ναούς των αποικιών της Μεγάλης Ελλάδας.

Μερικά κτίρια και πολυτελείς επαύλεις είναι πράγματι εντυπωσιακά κτίσματα.

Περπατώντας στους δρόμους της Πομπηίας θαρρείς πως είναι ζωντανή ακόμη. Σχεδόν, τα πάντα είναι αφημένα στη θέση τους και το μόνο που λείπει είναι οι κάτοικοί της. Από τα σπίτια νομίζεις ότι από στιγμή σε στιγμή, θα ξεπροβάλουν οι άλλοτε ένοικοι τους. Αφουγκράζεσαι τους κραδασμούς της Ιστορίας και «ακούς» τη φασαρία που προκαλούσαν τα κάρα και οι φωνές των κατοίκων.

Οι δρόμοι ήταν διαφόρων μεγεθών κατασκευασμένοι με μεγάλες πέτρες και πεζοδρόμια. Σε κάποια σημεία υπήρχαν πέτρες που επιτρέπαν να περάσεις απέναντι, όταν οι δρόμοι είχαν νερό.

Αριστερά Ιωνική στήλη με ηλιακό ρολόι το οποίο μέχρι σήμερα δουλεύει, από το Ναό του Απόλλωνα. Δεξιά τυπικός δρόμος της πόλης.

Πιο φαρδύς δρόμος με κατοικίες εκατέρωθεν και στο βάος ο Βεζούβιος.

Στα πλούσια σπίτια υπήρχε σύστημα εσωτερικής υδροροής, ενώ οι υπόλοιποι κάτοικοι εξυπηρετούντο από τις δημόσιες βρύσες.

Οι τεράστιες μυλόπετρες μπροστά από το το αρτοποιείο του Μοδέστου. Εδώ βρέθηκαν ψωμιά μέσα στους φούρνους.

Τα δημόσια λουτρά με κρύο και ζεστό νερό, που υπήρχαν για τις γυναίκες και τους άνδρες.

Με μεγάλη περιέργεια οφείλω να ομολογήσω, επισκεφθήκαμε το διώροφο οίκο ανοχής, το περίφημο Lupanare με τα δέκα δωμάτια και τις πονηρές ζωγραφιές στους τείχους. Φαίνεται, ότι χώροι σαν κι αυτοί, έστω και μουσειακοί πια, δεν προσφέρονται για: «aequam servare mentem» (για ήρεμα μυαλά), αφού τα κρυφά χαμόγελα, οι μορφασμοί με νόημα και τα μουρμουρητά όλων μας, ήταν έντονα και παρατεταμένα. O tempora! O mores! Πάνω από κάθε πέτρινο κρεβάτι εταίρας, υπήρχε και μια διαφορετική ερωτική ζωγραφιά, τύπου κάμα σούτρα, σαν διαφήμιση ‘προϊόντος’ για προσέλκυση πελατών! Εκείνη τη στιγμή ήταν σαν να κρυφοκοιτάζαμε από την κλειδαρότρυπα, τη σεξουαλική ζωή και τις ερωτικές επιδόσεις των αρχαίων Ρωμαίων. Οι φαντασιώσεις και η αδρεναλίνη μας εκτινάχθηκαν «ad extremum» (στο έπακρον) και εκτονώθηκαν στα φωτογραφικά κλικ, που πήραν φωτιά και στα πονηρά πειράγματα, που ξεχείλισαν στα λόγια μας!
Η απόκτηση αρχαϊκής «γνώσης» περί του απαγορευμένου καρπού, σ’ αυτά τα πορνεία ήταν ηδονιστική και απολαυστική!! Πάνω από τα κρεβάτια του ‘εγκλήματος’, όπου οι εταίρες θεωρούνταν ως στίγμα της κοινωνίας, ενώ οι προαγωγοί ως ‘μπίζινεσμεν’ (κάτι ανάλογο με το σήμερα), ακούστηκε ένας κύριος, να λέει με έκδηλο θαυμασμό και ειρωνεία: «φαίνεται να περνούσαν ζωή χαρισάμενη», για να συμπληρώσει μια ωραία κυρία: «αυτοί φαίνεται να ήξεραν να ζουν…», αναγκάζοντας μας μοιραία, να κάνουμε τις απαραίτητες συγκρίσεις του χτες με το σήμερα. Παρόλη την τεράστια πρόοδο από τότε, το ποιος περνούσε καλύτερα, παραμένει ίσως ένας αληθινός γρίφος…

Όμορφες παρουσίες με τη σύγχρονη τεχνολογία στο χέρι, ανάμεσα στις αρχαιότητες.

Ο μεγάλος εξουσιαστής της ζωής, Βεζούβιος στέκεται υπερήφανος και πάντα απειλητικός...

Ο Άλεξ πάνω αριστερά, ο καπετάνιος Φωκάς Δίκαιος Καβαλιεράκης με τον γιό του Σταύρο. Κάτω με τον αριθμό 6 στο χέρι ο ικανός ξεναγός μας Nello Diamaio, ο Μιχάλης, Άλεξ, Τατιάνα και Μαρίγια.

Η ξενάγηση τελείωσε και η ικανοποίηση από ότι είδαμε και μάθαμε είναι έκδηλη στα χαμογελαστά πρόσωπα.

Η αφετηρία και το τέρμα της επίσκεψης στην Πομπηία.

Τελευταίες φωτογραφίες από την Άννα και τον Σάββα στο προαύλιο της εξόδου. Η ξενάγηση πόλη δεν αφήνει κανένα αδιάφορο. Το ταξίδι στην Πομπηία δεν ξεχνιέται με τίποτα!
Φοίβος Νικολαΐδης
View Video : Pompeii, Italy

Tuesday, May 5, 2009

South Athens, Greece

Snapshots by
Tzonakos
Writes from Athens, Greece Greece in pictures

On a day with a beautiful sunshine like yesterday, a walk at the seaside south of Athens is perfect.
With my friend Spyder from USA, little before he departs to Kalymnos island.Lucky man, he travels to all those countries of the world. He's been to Greece before several times and I'd love to know if he had met that sun and sea in other places. As he said, just a few places have a similar light and colors.
Stopped for a coffee at the end of Lemos peninsula where we could watch a sailing race.
All the blues of the sky and the sea was there. The white sails of the Optimist boats reminded me how much I love the sea and want to live in it or at least close to it. Two pigeons on a tree said goodbye to us before we leave.
Νότια της Αθήνας
Τζονάκος
Γράφει από την Αθήνα Greece in pictures
Μια ηλιόλουστη μέρα σαν τη χτεσινή, σίγουρα ήταν μια καλή ευκαιρία για θάλασσα. Μια βόλτα στην παραλία μαζί με τον φίλο Spyder, λίγο πριν αυτός αναχωρήσει για Κάλυμνο. Τυχερός. Από την Αμερική ταξιδεύει σε τόσες πολλές χώρες. Στην Ελλάδα έχει έρθει αρκετές φορές και πολύ θα ήθελα να ξέρω αν τέτοια θάλασσα και ήλιο έχει και αλλού. ‘Όπως είπε, σε λίγα μέρη υπάρχει τέτοιο φώς και χρώμα.

Σταθήκαμε για καφέ στην άκρη της χερσονήσου του Λαιμού από όπου μπορούσαμε να παρακολουθούμε και έναν ιστιοπλοϊκό αγώνα στη θάλασσα. Όλα τα μπλε του ουρανού και της θάλασσας ήταν εκεί. Τα λευκά πανιά των σκαφών Optimist μου θύμισαν πόσο αγαπώ τη θάλασσα και θέλω να ζω σε αυτήν ή έστω κοντά σε αυτήν. Δύο περιστέρια πάνω σε ένα κλαδί μας αποχαιρέτησαν πριν φύγουμε.
Τζονάκος

Saturday, May 2, 2009

Lesbos island, Greece

Beauties of Greece

Kika Olymbiou
Writes from Lefkosia, Cyprus
View her website: Anagnostria

Lesbos is a Greek island located in the northeastern Aegean Sea. It is the third largest Greek island and the largest of the numerous Greek islands scattered in the Aegean. The population is about 100,000 and the capital city is Mytilene in the southeastern part of the island. Mytiline is the administrative centre of the Prefecture of Lesvos and the seat of the University of the Aegean. The island is divided in 13 Municipalities.

The meaning of the word lesbian derives from the poems of Sappho, who was born in Lesbos. The poems contain powerful emotional content directed toward other females and have frequently been interpreted as expressing homosexuality. It is due to this association that Lesbos and especially the town of Eresos, her birthplace, is popular by some people.

Lesbos is an island of fantastic sandy beaches, quaint fishing villages and ancient architecture. Keeping its Greek flavour while being a popular holiday destination. It mixes historical sightseeing and relaxing beaches, all under warm sunshine and friendly people.
Lesvos is rich in history and natural beauty. It is mostly a mountainous island. The castles and the archaeological sites of Lesvos testify its rich culture and active presence in the ancient times.

Πάσχα στη Λέσβο – Ένα οδοιπορικό
Της Κίκας Ολυμπίου

Δείτε την ιστοσελίδα της :Anagnostria
Απόγευμα Μεγάλης Πέμπτης. Μόλις έχουμε φτάσει στη Μυτιλήνη. Ανοίγω τις κουρτίνες. «Ο ήλιος του απογεύματος» καθρεφτίζεται στα ήρεμα νερά του λιμανιού μπροστά μου. Ολόγυρα, αμφιθεατρικά η όμορφη πόλη. Στέκομαι άφωνη και θαυμάζω τη γαλήνια ομορφιά. «Πολύ όμορφη η Μυτιλήνη», στέλλω ένα SMS στο γιο μου. Απάντηση: «Πες μου ένα μέρος της Ελλάδας που πήγες και δεν ήταν όμορφο».

Το λιμάνι της Μυτιλήνης. Στη δεξιά άκρη διακρίνεται ο τρούλος του Αγίου Θεράποντα.

Χαμογέλασα με το πείραγμα. Χρόνια τώρα το Πάσχα το περνάω με φίλους στην Ελλάδα. Από το Γύθειο και τη Μονεμβασιά, στην Καστοριά ή στην Καβάλα, στα Γιάννενα ή στη Θάσο, στα Ζαγοροχώρια ή στο Πήλιο και στο Βόλο. Στη Λευκάδα, στην Κρήτη, στη Σάμο… τι να πρωτοθυμηθώ, το καθένα με τη δική του ξεχωριστή φυσιογνωμία και ομορφιά. Δεν ξέρω αν είναι η εποχή, η αναγεννημένη φύση, η ελπίδα κι αισιοδοξία που σκορπά η μεγάλη γιορτή που κάνουν τον κάθε τόπο που πέρασα το Πάσχα τόσο μοναδικό. Ή μήπως, υποψιάζομαι, η κάθε γωνιά της Ελλάδας είναι μπλεγμένη μ’ εκείνο το γαλάζιο όνειρο που μας έθρεψε γενιές γενιών εδώ στην Κύπρο. Δεν ξέρω αν αυτή η λατρεία για κάθε τι ελληνικό δεν προέρχεται από το ανέφικτο πια όνειρο για μας, της ενσωμάτωσης στον εθνικό κορμό.

Την περπατήσαμε πολύ την πόλη της Μυτιλήνης. Ξανά και ξανά τριγύρω στο λιμάνι, είναι μια απόλαυση να περιδιαβάζει κανείς, οποιαδήποτε ώρα της μέρας ή με τα φώτα της νύχτας να αντανακλώνται στα ήρεμα νερά. Λίγο πιο μέσα, στη μια πλευρά του λιμανιού, σειρά τα καφέ της πόλης σφύζουν από την πολύβουη νεολαία. Στην άλλη πλευρά, ψαροταβέρνες προκαλούν τις μεγαλύτερες ηλικίες. Η εμπορική οδός Ερμού με τα μαγαζάκια της σε παρασύρει να χαζεύεις δεξιά κι αριστερά.

Παλιά αρχοντικά, όμορφες παλιές κατοικίες ή νεοκλασικά κτίρια δίνουν ένα αέρα αρχοντιάς κι αφηγούνται το λαμπρό παρελθόν του νησιού. Στη Μυτιλήνη δεν θα δει κανείς ψηλά κτίρια. Μας λένε πως απαγορεύεται η ανέγερση πολυκατοικιών πάνω από τρεις ορόφους.
Πλήθος και οι εκκλησιές της πόλης, αδύνατο να τις επισκεφθούμε όλες. Οπωσδήποτε βλέπουμε τον Άγιο Αθανάσιο, τη Μητρόπολη, που είναι γνωστή και ως Άγιος Θεόδωρος, γιατί εκεί βρίσκεται το σκήνωμα του Αγίου. Από τις πιο παράξενες εκκλησιές που έχω δει, ο Άγιος Θεράπων, που υπήρξε και Επίσκοπος Κύπρου. Ο πανύψηλος τρούλος του δεσπόζει στην προκυμαία, ενώ ο ναός συνδυάζει στοιχεία κλασικής, βυζαντινής και μπαρόκ αρχιτεκτονικής.

Όμως η Λέσβος δεν είναι μόνο η Μυτιλήνη. Κι εμείς βιαζόμαστε να τη γνωρίσουμε.
Ξεκινάμε την περιήγησή μας από το φημισμένο μοναστήρι του Αγίου Ραφαήλ. Μεγάλη Παρασκευή πρωί. Το καταστόλιστο επιτάφιο έτοιμο να δεχτεί τον αποκαθηλωμένο Χριστό. Παρακολουθούμε για λίγο την Ακολουθία των Ωρών, προσκυνάμε, ακούμε τη μαρτυρική ιστορία των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης. Στον κάτω ναό, το πιθάρι όπου οι Τούρκοι έκαψαν τη μικρή Ειρήνη ξαναφέρνει στο νου τα μαρτύρια, τους διωγμούς, τις σφαγές. Ακόμα κι αν δεν είσαι πολύ πιστός, ακόμα κι αν σου φαίνονται εξωπραγματικές όλες αυτές οι αφηγήσεις για τα μαρτύρια, για την εμφάνιση του Αγίου στα όνειρα ευσεβών γυναικών, για το θαυματουργό τρόπο εύρεσης των οστών, είναι τόσο πυκνός ο αέρας από τις άπειρες δεήσεις, από τις προσευχές, από την πίστη των ανθρώπων που έρχονται εδώ να ζητήσουν ένα θαύμα, που άθελά σου επηρεάζεσαι.

Απέναντι τα βουνά της Τουρκίας, το θρυλικό Αϊβαλί, τόσο κοντά που αν φωνάξεις νομίζεις θ’ ακουστείς ως εκεί. Η σκέψη μελαγχολεί. Τόσο κοντά κι όμως αυτοί κατάφεραν να ελευθερωθούν. Κι εμείς, στον εικοστό πρώτο αιώνα, ακόμα στο μαρτύριο της σκλαβιάς…

Επόμενος σταθμός μας η Αγιάσος. Τα καλντερίμια στα στενά δρομάκια είναι αρκετά κουραστικά καθώς ανηφορίζουμε για να φτάσουμε στο κέντρο της μικρής πολίχνης που είναι η εκκλησία ης Παναγιάς της Αγιάσου. Η παλιά, φθαρμένη εικόνα, βρήκε εδώ καταφύγιο στην εποχή της εικονομαχίας, φερμένη από έναν ευσεβή καλόγηρο. Γύρω από την εκκλησία γραφικά, παραδοσιακά καφενεδάκια δέχονται τους πιστούς που μόλις έχουν βγει από την εκκλησία. Πλήθος και τα τουριστικά καταστήματα, γεμάτα από είδη λαϊκής τέχνης, που φαίνεται, δυστυχώς, να έχει υποκύψει κι αυτή στη βιομηχανοποίηση.

«Την ώρα που άρχισε να σουρουπώνει, περπατήσαμε ως τη Βαρειά, την εξοχική τοποθεσία όπου είχε ζήσει η οικογένεια του ζωγράφου, ανάμεσα σε μαλακές κατηφοριές γεμάτες λιόδεντρα και ανοίγματα απ’ όπου, ξαφνικά, έβλεπες τη θάλασσα και πιο βαθιά, καθαρογραμμένα τα βουνά της Ανατολής».

Έτσι περιγράφει ο Οδυσσέας Ελύτης (μεγάλος και αθεράπευτος εραστής της Λέσβου) την πρώτη επίσκεψη στη γειτονιά του Θεόφιλου, για τον οποίο και έχει γράψει μια εξαιρετική μονογραφία. Η δική μας επίσκεψη στη Βαρειά και στο Μουσείο Θεόφιλου έγινε μέσα στο πρωινό, ανοιξιάτικο φως του Απρίλη. Προχωρούμε αργά στο γαλήνιο τοπίο και νιώθουμε πως δεν υπήρχε καταλληλότερο μέρος για να δημιουργηθεί αυτό το μουσείο, χάρις στην έμπνευση και την αγάπη του τεχνοκριτικού, συλλέκτη και εκδότη Στρατή Ελευθεριάδη-Τεριάντ για το μεγάλο λαϊκό ζωγράφο. Δεκάδες έργα του Θεόφιλου συγκεντρωμένα σ’ αυτό το απέριττο κτίσμα αιχμαλωτίζουν τη ματιά και τη σκέψη για ώρα πολλή.

Η προτομή του Θεόφιλου μπροστά από το Μουσείο

Οι ανορθόγραφες λεζάντες που συνοδεύουν τα έργα, χαρακτηριστικές της αθωότητας και αυθεντικότητας του ζωγράφου: «Η Κυρία με τον κύνα της», «Διά σκοινίου σκάλας αναβιβαζόμενος ο Ερωτόκριτος χαιρετών την Αρετούσαν», «Παλαιός Μιτυληναίος». Ήρωες του ’21, σκηνές της καθημερινής ζωής της Λέσβου, μυθολογία, όλη η ζωή και η παράδοση του Έθνους, θα ‘λεγε κανείς, διυλισμένη μέσα από τη γνήσια λαϊκή ματιά.

Πίσω από το Μουσείο Θεόφιλου, το Μουσείο Τεριάντ. Οι πρωτότυπες εκδόσεις του, συνδυασμός ποίησης και ζωγραφικής, περιλαμβάνουν ζωγράφους όπως ο Ματίς, ο Πικάσο, ο Τζιακομέτι.


Η διαδρομή των 42 χμ. από τη Μυτιλήνη στο Πλωμάρι, όπου θα έχουμε το πασχαλινό μας γεύμα, μας χαρίζει σπάνιο θέαμα φυσικής ομορφιάς. Ο κλειστός κόλπος της Γέρας, ακύμαντος, μια γαλάζια επιφάνεια που λες πως θα μπορούσες να περπατήσεις επάνω. Και πίσω τα βουνά, ήμερα βουνά, φορτωμένα με το πράσινο της ελιάς που καλύπτει απ’ άκρη σ’ άκρη το νησί. «Τα τριανταφυλλένια βουνά που μπαίνουν το ένα μέσα στο άλλο και καμπυλώνονται με τη χάρη γυναίκας ηδονικής», η ποιητική περιγραφή του Ελύτη θα επανέρχεται πολύ συχνά στη σκέψη. Η φύση όλη στην πιο καλή, στην πιο οργιαστική της ώρα. Ο Άδωνις ξαναγυρίζει στην Αφροδίτη, η Περσεφόνη ανεβαίνει από τον Άδη, ο Χριστός ανασταίνεται νικώντας το θάνατο. Η νεκρή φύση ξαναζωντανεύει. Καθώς τα μάτια μου γεμίζουν από φως κι ομορφιά σκέφτομαι τι κρίμα που είναι μια τέτοια χώρα όπως η Ελλάδα να έχει περάσει τόσα δεινά. Κι ύστερα λέω πως ίσως να ΄ναι το τίμημα που πληρώνει για την ομορφιά της.

Λιαστά χταπόδια στο Πλωμάρι

Δροσερό πρωινό στη Σκάλα Καλλονής. Οι ψαράδες «ξεψαρίζουν». Καλή σοδειά φαίνεται. Βέβαια, δεν είναι εποχή της σαρδέλας, της περίφημης σαρδέλας Καλλονής, για την οποία τον Αύγουστο γίνεται γιορτή με σειρά εκδηλώσεων. Θα μάθουμε όμως πολλά για τον ιδιαίτερο τρόπο που παρασκευάζονται οι σαρδέλες εδώ στη Λέσβο, ψημένες μόνο σε αλάτι και θα τις βρούμε συσκευασμένες στα καταστήματα. Μαζί με το λαδοτύρι και το πασίγνωστο πια ούζο, αποτελούν χαρακτηριστικά προϊόντα της Λέσβου και αρκετοί από μας θα πάρουν μαζί τους, για δώρα σε φίλους ή για να παρατείνουν για λίγο την ανάμνηση του ωραίου νησιού.

Ψαρόβαρκες στη Σκάλα Καλλονής

Από τη Σκάλα Καλλονής ανηφορίζουμε για την Μονή Λειμώνος. Ανδρικό μοναστήρι, ιδρυμένο το 1526 από τον Άγιο Ιγνάτιο. Έχουμε ακούσει πολλά για το μοναστήρι αυτό, αλλά τίποτα απ’ όσα έχουμε ακούσει δεν μας προετοιμάζει γι’ αυτό που αντικρίζουμε. Ένας τεράστιος χώρος, με σκορπισμένα τριγύρω 34 εκκλησάκια, αφιερώματα των πιστών. Σε λίγο θ’ ακούσουμε για την ιστορία της μονής, για τον τεράστιο ρόλο που διαδραμάτισε ως μορφωτικό και πολιτιστικό κέντρο με τη Λειμωνιάδα Σχολή, αλλά και τη σημερινή κοινωνική της προσφορά που συνεχίζεται με τη λειτουργία γηροκομείου, οικοτροφείου και ιερατικής σχολής. Γύρω από δυο μεγάλες εσωτερικές αυλές αναπτύσσονται διώροφα και τριώροφα κτίρια. Το Καθολικό της μονής, δηλ. η κεντρική εκκλησία, είναι άβατο για τις γυναίκες.

Μας αποζημιώνουν όμως τα μουσεία, εκκλησιαστικό, λαογραφικό κ.λπ. Χιλιάδες τόμους φιλοξενεί η βιβλιοθήκη, πολύτιμες μεμβράνες και χειρόγραφα από τον 9ο αι. Περιδιαβάζοντας βιαστικά, προσπαθώντας να δούμε όσο περισσότερα μπορούμε στο λίγο χρόνο που έχουμε στη διάθεσή μας, μια εντοιχισμένη επιγραφή σταματά το βλέμμα και τη σκέψη: «Εδώ, εις το κτίριον τούτο υπεγράφη η παράδοσις της Λέσβου εις τον Ελληνικόν Στρατόν. Ημέραν Σάββατον 8 Δεκεμβρίου 1912». Και στο πλάι μια τουρκική σημαία, λάφυρο του ελληνικού στρατού». Συγκίνηση και αγιάτρευτος καημός για τη δική μας μοίρα…


Ανθισμένη πασχαλιά στην αυλή της μονής Λειμώνος

Ξανά κατηφορίζουμε προς τη θάλασσα, στη βορειοδυτική τώρα Λέσβο. Από μακριά αντικρίζουμε ήδη τις κόκκινες κεραμιδοσκεπές του χωριού Πέτρα. Πέτρινα καλντερίμια, αρχοντικά, λιθόστρωτα δρομάκια, μια αμμουδερή παραλία, όμορφη φύση, ταβέρνες και εστιατόρια, τα πιο πολλά σήμερα (Δευτέρα του Πάσχα) κλειστά, αλλά με τη φαντασία μπορούμε να σκεφτούμε τι θα γίνεται εδώ το καλοκαίρι.

Σημαντικότερο αξιοθέατο της Πέτρας, ο βράχος στην κορυφή του οποίου δεσπόζει η εκκλησία της Παναγίας της Γλυκοφιλούσας. 114 σκαλοπάτια μας οδηγούν ως εκεί, όχι μόνο για να προσκυνήσουμε, αλλά και για να απολαύσουμε την πανοραμική θέα. Άλλος ένας παλιός θρύλος συνοδεύει την ίδρυση του ναού εδώ. Γύρω στα 1600 ένα πλοίο στο οποίο ένας ναυτικός μετέφερε μια εικόνα της Παναγίας, αγκυροβόλησε στον όρμο της Πέτρας. Ένα βράδυ η εικόνα εξαφανίστηκε και βρέθηκε στην κορυφή του βράχου. Ο καπετάνιος τη μετέφερε στο πλοίο, αλλά και πάλι η εικόνα χάθηκε. Τότε θεωρήθηκε θεϊκό σημάδι, ότι η εικόνα ήθελε να παραμείνει εκεί, κι έτσι χτίστηκε η εκκλησία.


Εσωτερική αυλή της μονής Λειμώνος

Ξανά κατηφορίζουμε προς τη θάλασσα, στη βορειοδυτική τώρα Λέσβο. Από μακριά αντικρίζουμε ήδη τις κόκκινες κεραμιδοσκεπές του χωριού Πέτρα. Πέτρινα καλντερίμια, αρχοντικά, λιθόστρωτα δρομάκια, μια αμμουδερή παραλία, όμορφη φύση, ταβέρνες και εστιατόρια, τα πιο πολλά σήμερα (Δευτέρα του Πάσχα) κλειστά, αλλά με τη φαντασία μπορούμε να σκεφτούμε τι θα γίνεται εδώ το καλοκαίρι.

Σημαντικότερο αξιοθέατο της Πέτρας, ο βράχος στην κορυφή του οποίου δεσπόζει η εκκλησία της Παναγίας της Γλυκοφιλούσας. 114 σκαλοπάτια μας οδηγούν ως εκεί, όχι μόνο για να προσκυνήσουμε, αλλά και για να απολαύσουμε την πανοραμική θέα. Άλλος ένας παλιός θρύλος συνοδεύει την ίδρυση του ναού εδώ. Γύρω στα 1600 ένα πλοίο στο οποίο ένας ναυτικός μετέφερε μια εικόνα της Παναγίας, αγκυροβόλησε στον όρμο της Πέτρας. Ένα βράδυ η εικόνα εξαφανίστηκε και βρέθηκε στην κορυφή του βράχου. Ο καπετάνιος τη μετέφερε στο πλοίο, αλλά και πάλι η εικόνα χάθηκε. Τότε θεωρήθηκε θεϊκό σημάδι, ότι η εικόνα ήθελε να παραμείνει εκεί, κι έτσι χτίστηκε η εκκλησία.

Η Πέτρα από την Παναγία Γλυκοφιλούσα.

Την Ευθαλού ή Εφταλού θα τη φανταστούμε μονάχα. Ο χρόνος δεν μας παίρνει για να επισκεφθούμε το σπίτι του Ηλία Βενέζη, εδώ όπου έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του και πέθανε το 1973. Ούτε και τον τάφο του Αργύρη Εφταλιώτη, άλλου μεγάλου τέκνου της Λέσβου. Συνεχίζουμε για το Μόλυβο ή Μήθυμνα, την τουριστική πρωτεύουσα της Λέσβου.
Σκαρφαλωμένη στην απότομη πλαγιά ενός λόφου η κωμόπολη φαίνεται να έχει μείνει αναλλοίωτη αιώνες τώρα, έχοντας χαρακτηριστεί ως διατηρητέος οικισμός.


Το παλιό λιμάνι του Μόλυβου από ψηλά

Στην κορυφή του λόφου το άπαρτο κάστρο της με άλλον ένα μύθο να συνοδεύει το πάρσιμό του από τον Αχιλλέα (η Λέσβος, λόγω γειτονίας και εμπορικών σχέσεων ήταν σύμμαχος των Τρώων). Μύθος και ιστορία, παρελθόν και παρόν έρχονται στο νου καθώς κατηφορίζουμε τα φιδογυριστά, γραφικά, λιθόστρωτα μονοπάτια του Μόλυβου, που μοσκομυρίζουν απ’ τις ανθισμένες πασχαλιές. Κάτω στο βάθος λαμπυρίζει η θάλασσα, το παλιό λιμάνι και αχνά προβάλλουν τα βουνά της Τουρκίας.


Κατηφορίζοντας στα δρομάκια του Μόλυβου

«Κατάμπροστα στο ψαραδολίμανο, μέσα στο μάτι του μπονέντη, ορθώνεται πάνω σε θεόρατη θαλασσοβραχιά το ξωκλήσι της Παναγιάς της Γοργόνας».

Πλημμυρισμένη από ανυπόμονη προσμονή, με τη σκέψη στην περιγραφή του Μυριβήλη, τρέχω σχεδόν ν’ ανέβω «της Παναγιάς τα Ράχτα». Βρίσκω το μικρό εκκλησάκι, έτσι όπως το περιγράφει στο μυθιστόρημά του, κι ας είναι γύρω εστιατόρια, καφετέριες, αυτοκίνητα, κόσμος που χαίρεται τη γιορτή του Πάσχα. Όμως κάποτε, όταν τα διαβάσματα μας έχουν πολύ συνοδέψει στη ζωή, βλέπουμε με τα μάτια της ψυχής περισσότερο. Έτσι κι εγώ, περιμένω να δω την παράξενη ζωγραφιά που «στέκεται κει ως τα σήμερα, μισοσβησμένη από τον αγέρα και τ’ αλάτι της θάλασσας, και είναι μια Παναγιά, η πιο αλλόκοτη μέσα στην Ελλάδα και σ’ όλο τον κόσμο της χριστιανοσύνης». Άδικα. Τέτοια Παναγιά δεν υπάρχει. Ασβεστώθηκε το εκκλησάκι κι η παράξενη εικόνα χάθηκε.

Στέκομαι για λίγο γεμάτη απογοήτευση. Φαντάζομαι την εικόνα, φαντάζομαι το γέρο-Αυγουστή που ανεβασμένος στα ράχτα ονομάτιζε ένα-ένα τα μέρη απέναντι, στο Αϊβαλί, σίγουρος πως όπου να ‘ναι θα ξαναγυρίσουν οι πρόσφυγες στους τόπους τους, φαντάζομαι το Φόρτη να λέει τις ιστορίες του στον καφενέ του, κάτω απ’ τη μουριά που στέκεται ακόμα εκεί, στο «Καφενείον η Συκαμινιά». Ίσως, όπως λέει κάπου και ο Ουράνης, είναι καλύτερα να μην επισκεπτόμαστε τα μέρη που έχουμε ζήσει με τη φαντασία μας.

Ολοκληρώνουμε την περιδιάβασή μας στο νησί με προσκύνημα στον προστάτη Άγιο όλης της Λέσβου, τον Ταξιάρχη, στο χωριό Μανταμάδος. Μεγάλο μοναστήρι, γνωστό κυρίως για τη μοναδική ανάγλυφη εικόνα σ’ όλη την ορθοδοξία. Η παράδοση θέλει τη σκουρόχρωμη εικόνα να έχει γίνει από λάσπη και το αίμα των μοναχών που σφαγιάστηκαν από Σαρακηνούς πειρατές. Πλήθος οι προσκυνητές στη στρωμένη ακόμα με τα βαγιόφυλλα της Λαμπρής εκκλησία, σωρός τα πολύτιμα τάματα γύρω από την εικόνα, δίπλα στον Άγιο τα σιδερένια παπούτσια με τα οποία διατρέχει όλο το νησί. Ένας νέος άντρας προχωρεί γονατιστός προς την εικόνα. Ποιος ξέρει από πού ξεκίνησε, ποιος ξέρει ποιο τάμα τον φέρνει γονατιστό στον Ταξιάρχη…

Η Λέσβος μας καλωσόρισε με το γλυκό φως του δειλινού. Την αποχαιρετούμε ρίχνοντας μια ματιά από ψηλά στο αχνό φως του πρωινού κι η ποιητική περιγραφή του Ελύτη στριφογυρνάει στη σκέψη: «Πουθενά, σε κανένα άλλο μέρος του κόσμου, ο Ήλιος και η Σελήνη δε συμβασιλεύουν τόσο αρμονικά, δε μοιράζονται τόσο ακριβοδίκαια την ισχύ τους όσο επάνω σ’ αυτό το κομμάτι γης που κάποτε, ποιος ξέρει σε τι καιρούς απίθανους, ποιος θεός, για να κάνει το κέφι του, έκοψε και φύσηξε μακριά, ίδιο πλατανόφυλλο καταμεσής του πελάγους».
Κίκα Ολυμβίου